Geluk als ultiem doel: over illusies en de balans

Vandaag las ik een mooi geschreven stuk van Judith van Barlingen over intraverten en extraverten en gelukkig zijn (Waarom extraverten niet gelukkiger zijn dan introverten). Het is een echte aanrader. Hoewel mijn visie op geluk en het introvert/extravert verhaal anders is, geeft dit artikel een zeer interessante zienswijze en inzichten. Het beantwoordt vragen die we niet kunnen en mogen stellen in onze maatschappij. De norm voor geluk is plezier maken, uitbundig lachen, uitgaan, feesten en als je dat niet graag doet, ben je niet gelukkig. Maar zoals Judith uitlegt in haar artikel: dit is niet de norm voor iedereen.

Laat me even beginnen bij mijn zoektocht naar geluk. Net als iedereen heb ik lang geluk als het ultieme doel nagestreefd. Ik heb ook valse beloften geloofd en geld uitgegeven aan korte momenten van geluk. Maar ook heb ik eenvoudige momenten van geluk beleefd: een zonsopgang met mijn geliefde, ons trouwfeest, de eerste glimlach van mijn zoontjes... spontane momenten van intens geluk. Deze momenten bleven niet en verdwenen in een toestand van gewoon zijn. Ik probeerde hard om ze vast te houden en te koesteren en zo lang mogelijk te rekken, maar het lukte niet en hoe harder ik probeerde, hoe sneller ze verdwenen. En na elk krampachtig vasthouden van dit moment verviel ik in het andere uiterste: duisternis, kilte, woede, angst.

Toen iemand me ooit zei dat ze enkel wou dat ik gelukkig was en dat al mijn wensen uitkwamen, heb ik gehuild. Dit leek de mooiste wens. Want hoe mooi zou het zijn om die intense momenten lang te koesteren? Hoe mooi zou het zijn om me altijd zo te voelen? Geen verdriet, geen pijn, altijd warmte en liefde en intens geluk. Toch vertelde mijn gids me steeds dat ik niet mocht vastklampen: "Hou vast, kijk en laat los". Ik begreep het niet. Wat was er mis met gelukkig zijn? Waarom mocht het niet? Iedereen wilt toch gelukkig zijn.
Hou vast, kijk en laat los, dus deed ik het... met een gevoel van leegte dat gaandeweg overging in aanvaarding en later in tevredenheid. Pas na uren mediteren begreep ik het. We hadden vaak over de seizoenen gesproken en over eb en vloed, maar het was me nooit duidelijk geworden wat het verband met onze emoties is.

Net als alles in het leven streven ook wij naar een evenwicht. De toestand van evenwicht is gewoon zijn: niet meer en niet minder. Het is een vorm van tevredenheid en bestaan, dat een gevoel van rust over je heen spreidt. Verdriet, pijn, angst en woede zitten in het ene spectrum en geluk en extase in het andere. Mooi in het midden vinden we harmonie. Als we in het ene extreem geraken, zoekt onze energie een manier om terug in evenwicht te komen en hoe verder we van het midden verwijderd zijn, hoe meer inspanningen nodig zijn om evenwicht te bereiken. Dat verklaart ook waarom in sommige culturen uitbundig lachen als slecht wordt gezien en als vragen om ongeluk. Het verklaart ook waarom de momenten van intense geluk zeer vluchtig zijn en waarom we meer nodig hebben om in deze toestand te kunnen blijven.

We streven naar geluk met zalfjes en crèmes, met uitstappen en retraites, met reiki en massage, met kleren en boeken, met vriendschappen en aanrakingen en denken dat er iets mis is met ons omdat we dit gevoel niet kunnen vasthouden. We denken dat het verkeerd is dat we pijn of angst kunnen ervaren na zo'n ervaring. En toch is dit natuurlijk. Het is zoals het is. Angst, woede, pijn zijn niet slecht maar zijn, net zoals geluk niet goed is, maar gewoon is. Dagelijks worden we gebombardeerd met boodschappen om geluk na te streven waardoor we niet kunnen aanvaarden dat alles is zoals het is. Er moet meer zijn en er zal meer zijn. Maar er is niet meer: alles is. En hetgeen we moeten nastreven is niet de kortstondige extase, maar de tevredenheid want enkel deze toestand is blijvend: de anderen komen en gaan, net als de seizoenen en net als eb en vloed. Alles is zoals het is.